N009 Hukum Pelaksanaan Akad Nikah di Masjid

Pertanyaan

Bagaimana Hukum Pelaksanaan Akad Nikah Yang Dihadiri Undangan apabila di letakan di masjid?

Jawaban

Hukumnya sunnah.

Dalam sebuah hadis memang dijelaskan bahwa masjid diperuntukkan melakukan dzikir, salat dan membaca al-Quran (HR Muslim No 429). Namun bukan berarti tidak boleh digunakan untuk kegiatan yang lain. Sebab pernah ada peristiwa orang-orang kulit hitam (habasyah) bersenang-senang di masjid Nabawi dengan bermain/ berlatih perang-perangan setelah Hari Raya dan Rasulullah melihatnya (HR al-Bukhari No 934 dari Aisyah)

Terkait dengan pertanyaan ini, maka mayoritas ulama fikih berpendapat bahwa akad nikah di masjid adalah sunah:

اِنَّ جُمْهُوْرَ الْفُقَهَاءِ قَدْ ذَهَبُوْا إِلَى اسْتِحْبَابِ عَقْدِ النِّكَاحِ
فِي الْمَسْجِدِ وَهُمُ الْحَنَفِيَّةُ كَمَا فِي فَتْحِ الْقَدِيْرِ (3/189) وَالشَّافِعِيَّةُ كَمَا فِي إِعَانَةِ الطَّالِبِيْنَ (3/273) وَالْحَنَابِلَةُ كَمَا فِي الرَّوْضِ الْمُرَبَّعِ (6/243 مع الحاشية) وَقَرَّرَهُ الشَّيْخُ ابْنُ تَيْمِيَّةَ فِي مَجْمُوْعِ الْفَتَاوَى (32/18)، وَابْنُ الْقَيِّمِ فِي إِعْلاَمِ الْمُوَقِّعِيْنَ (3/126) اهـ فتاوى واستشارات الإسلام اليوم (11/ 231)

Baik madzhab Hanafi (Fathul Qadir 3/189), Syafi’i (I’anat at-Thalibin 3/273) dan Hanbali (ar-Raudl al-Murabba’ 6/243), begitu pula Ibnu Taimiyah (Majmu’ Fatawa 32/18).

Dengan berdasarkan bahwa nikah adalah sebuah ibadah. Juga sebuah hadis berikut: Rasulullah Saw bersabda yang artinya:”Ramaikanlah pernikahan, jadikan pernikahan di masjid dan tabuhkanlah dengan gendang” (HR Turmudzi, ia menilainya dlaif dan ulama yang lain juga mendlaifkannya)

Namun ahli hadis al-Hafidz as-Sakhawi berkata bahwa hadis ini juga diriwayatkan oleh Ibnu Majah, Ibnu Mani’ dan lainnya. Dengan demikian hadis ini berstatus hasan karena diperkuat (mutaba’ah) oleh riwayat lain. (al-Maqashid al-Hasanah 125)

حَدِيْثُ (أَعْلِنُوْا النِّكَاحَ وَاجْعَلُوْهُ فِي الْمَسَاجِدِ وَاضْرِبُوْا عَلَيْهِ بِالدُّفِّ) التُّرْمُذِي وَضَعَّفَهُ وَابْنُ مَاجَهْ وَابْنُ مَنِيْعٍ وَغَيْرُهُمْ عَنْ عَائِشَةَ مَرْفُوْعًا بِهَذَا وَهُوَ حَسَنٌ فَرَاوِيْهِ عِنْدَ التُّرْمُذِي وَإِنْ كَانَ ضَعِيْفًا فَإِنَّهُ قَدْ تُوْبِعَ كَمَا فِي ابْنِ مَاجَهْ وَغَيْرِهِ (المقاصد الحسنة للسخاوي ص: 125)

Hanya madzhab Malikiyah saja yang menghukumi nikah di masjid sebagai ‘jawaz'(diperbolehkan, bukan sunah). Dari paparan argument diatas, tidak ada ulama yang melarang akad nikah di masjid.

Tambahan ibarot :

ﺛ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺜ‍‍ﺎ ‍ﺣ‍‍ﻜ‍‍ﻤ‍‍ﺔ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﺷ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ:
‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻜ‍‍ﻤ‍‍ﺔ ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﺷ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻁ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﺷ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺧ‍‍ﻄ‍‍ﻮ‍ﺭ‍ﺗ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺃ‍ﻫ‍‍ﻤ‍‍ﻴ‍‍ﺘ‍‍ﻪ‍, ‍ﻭ‍ﺇ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ ‍ﺃ‍ﻣ‍‍ﺮ‍ﻩ‍ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺎ‍ﺱ‍ ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻓ‍‍ﻊ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻈ‍‍ﻨ‍‍ﺔ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻬ‍‍ﻤ‍‍ﺔ ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺟ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍.
‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻥ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻤ‍‍ﻴ‍‍ﻴ‍‍ﺰ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻡ‍, ‍ﻓ‍‍ﺸ‍‍ﺄ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ, ‍ﻭ‍ﺷ‍‍ﺄ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻡ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﺮ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ. ‍ﻭ‍ﻳ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﻘ‍‍ﻖ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻮ‍ﺛ‍‍ﻖ‍ ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻣ‍‍ﺮ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺎ‍ﺣ‍‍ﺘ‍‍ﻴ‍‍ﺎ‍ﻁ‍ ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﺛ‍‍ﺒ‍‍ﺎ‍ﺗ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺔ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍.

لهذا ‍ﻛ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻧ‍‍ﺪ‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﺮ‍ﻉ‍ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻋ‍‍ﻮ‍ﺓ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﻴ‍‍ﻤ‍‍ﺘ‍‍ﻪ‍, ‍ﻓ‍‍ﻘ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍: «‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍» «‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﻐ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻝ‍» ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍, «‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻩ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺪ, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻓ‍‍ﻮ‍ﻑ‍, ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﻴ‍‍ﻮ‍ﻟ‍‍ﻢ‍ ‍ﺃ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﻛ‍‍ﻢ‍ ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﻮ ‍ﺑ‍‍ﺸ‍‍ﺎ‍ﺓ, ‍ﻓ‍‍ﺈ‍ﺫ‍ﺍ ‍ﺧ‍‍ﻄ‍‍ﺐ‍ ‍ﺃ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﻛ‍‍ﻢ‍ ‍ﺍ‍ﻣ‍‍ﺮ‍ﺃ‍ﺓ ‍ﻭ‍ﻗ‍‍ﺪ ‍ﺧ‍‍ﻀ‍‍ﺐ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺴ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﺩ, ‍ﻓ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﻬ‍‍ﺎ ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﻐ‍‍ﺮ‍ﻫ‍‍ﺎ» (١).

‍ﺭ‍ﺍ‍ﺑ‍‍ﻌ‍‍ﺎ ‍ﺷ‍‍ﺮ‍ﻭ‍ﻁ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﻮ‍ﺩ: ‍ﻳ‍‍ﻨ‍‍ﺒ‍‍ﻐ‍‍ﻲ‍ ‍ﺗ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﻓ‍‍ﺮ ‍ﺃ‍ﻭ‍ﺻ‍‍ﺎ‍ﻑ‍ ‍ﻣ‍‍ﻌ‍‍ﻴ‍‍ﻨ‍‍ﺔ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﻮ‍ﺩ ‍ﻭ‍ﻫ‍‍ﻲ‍ ‍ﺃ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﻳ‍‍ﻜ‍‍ﻮ‍ﻧ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﺃ‍ﻫ‍‍ﻠ‍‍ﺎ ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﻤ‍‍ﻞ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﻭ‍ﺫ‍ﻟ‍‍ﻚ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺒ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻍ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﻘ‍‍ﻞ‍, ‍ﻭ‍ﺛ‍‍ﺎ‍ﻧ‍‍ﻴ‍‍ﺎ ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﻳ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﻘ‍‍ﻖ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﻀ‍‍ﻮ‍ﺭ‍ﻫ‍‍ﻢ‍ ‍ﻣ‍‍ﻌ‍‍ﻨ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍, ‍ﻭ‍ﺛ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺜ‍‍ﺎ ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﻳ‍‍ﻜ‍‍ﻮ‍ﻧ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﺃ‍ﻫ‍‍ﻠ‍‍ﺎ ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻜ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﻢ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﻀ‍‍ﻮ‍ﺭ‍ﻫ‍‍ﻢ‍.
‍ﺃ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻫ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﺔ: ‍ﻓ‍‍ﺘ‍‍ﺸ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﻁ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﻮ‍ﺩ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺎ‍ﺗ‍‍ﻔ‍‍ﺎ‍ﻕ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻫ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﺔ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﻣ‍‍ﻠ‍‍ﺔ, ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻤ‍‍ﺎ‍ﻉ‍ ‍ﻛ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻡ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﺎ‍ﻗ‍‍ﺪ‍ﻳ‍‍ﻦ‍ ‍ﻭ‍ﻓ‍‍ﻬ‍‍ﻢ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﺩ ‍ﻣ‍‍ﻨ‍‍ﻬ‍‍ﻢ‍, ‍ﻭ‍ﺗ‍‍ﻜ‍‍ﻮ‍ﻥ‍ ‍ﺷ‍‍ﺮ‍ﻭ‍ﻁ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﻮ‍ﺩ ‍ﻫ‍‍ﻲ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﺄ‍ﺗ‍‍ﻲ‍:
١ – ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﻘ‍‍ﻞ‍: ‍ﻓ‍‍ﻠ‍‍ﺎ ‍ﺗ‍‍ﺼ‍‍ﺢ‍ ‍ﺷ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﻥ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍, ‍ﺇ‍ﺫ ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﺗ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﻘ‍‍ﻖ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻐ‍‍ﺎ‍ﻳ‍‍ﺔ ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﻭ‍ﻫ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﻭ‍ﺇ‍ﺛ‍‍ﺒ‍‍ﺎ‍ﺕ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﻘ‍‍ﺒ‍‍ﻞ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺠ‍‍ﺤ‍‍ﻮ‍ﺩ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﻧ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺭ.
٢ – ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺒ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻍ‍: ‍ﻓ‍‍ﻠ‍‍ﺎ ‍ﺗ‍‍ﺼ‍‍ﺢ‍ ‍ﺷ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺩ‍ﺓ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﺒ‍‍ﻲ‍ ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﻮ ‍ﻛ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﻣ‍‍ﻤ‍‍ﻴ‍‍ﺰ‍ﺍ, ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻧ‍‍ﻪ‍ ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﻘ‍‍ﻖ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﻀ‍‍ﻮ‍ﺭ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﺒ‍‍ﻴ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻜ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﻢ‍, ‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﺘ‍‍ﻨ‍‍ﺎ‍ﺳ‍‍ﺐ‍ ‍ﺣ‍‍ﻀ‍‍ﻮ‍ﺭ‍ﻫ‍‍ﻢ‍ ‍ﻣ‍‍ﻊ‍ ‍ﺧ‍‍ﻄ‍‍ﻮ‍ﺭ‍ﺓ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍.
الفقه الاسلامي وادلته للزحيلي ج ٩ ص ٦٥٦٢
ﺳ‍‍ﻨ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍:
‍ﻭ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍ ‍ﺳ‍‍ﻨ‍‍ﻦ‍ ‍ﻳ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﺐ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﺗ‍‍ﻴ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺑ‍‍ﻬ‍‍ﺎ ‍ﺗ‍‍ﻌ‍‍ﻈ‍‍ﻴ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻟ‍‍ﻬ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﻘ‍‍ﺪ, ‍ﻭ‍ﺇ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ‍ﺍ ‍ﻟ‍‍ﻪ‍.
‍ﻭ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﻩ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺴ‍‍ﻨ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﻠ‍‍ﻲ‍:
‍ﺃ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺨ‍‍ﻄ‍‍ﺒ‍‍ﺔ ‍ﻗ‍‍ﺒ‍‍ﻴ‍‍ﻞ‍ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍, ‍ﻭ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﻩ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺨ‍‍ﻄ‍‍ﺒ‍‍ﺔ ‍ﻣ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﺒ‍‍ﺔ ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﻗ‍‍ﺒ‍‍ﻞ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺝ‍ ‍ﺃ‍ﻭ ‍ﻧ‍‍ﺎ‍ﺋ‍‍ﺒ‍‍ﻪ‍, ‍ﻭ‍ﺫ‍ﻟ‍‍ﻚ‍ ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﺭ‍ﻭ‍ﻱ‍ ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﺒ‍‍ﺪ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺴ‍‍ﻌ‍‍ﻮ‍ﺩ – ‍ﺭ‍ﺿ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﻪ‍ – ‍ﻣ‍‍ﻮ‍ﻗ‍‍ﻮ‍ﻓ‍‍ﺎ ‍ﻭ‍ﻣ‍‍ﺮ‍ﻓ‍‍ﻮ‍ﻋ‍‍ﺎ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍: (‍ﺇ‍ﺫ‍ﺍ ‍ﺃ‍ﺭ‍ﺍ‍ﺩ ‍ﺃ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﻛ‍‍ﻢ‍ ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﻳ‍‍ﺨ‍‍ﻄ‍‍ﺐ‍ ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺔ ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﻧ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﻭ‍ﻏ‍‍ﻴ‍‍ﺮ‍ﻩ‍ ‍ﻓ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻘ‍‍ﻞ‍ … ) ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﺁ‍ﺧ‍‍ﺮ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺪ‍ﻳ‍‍ﺚ‍, ‍ﻭ‍ﻗ‍‍ﺪ ‍ﻣ‍‍ﺮ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﺚ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺨ‍‍ﻄ‍‍ﺒ‍‍ﺔ, ‍ﻓ‍‍ﺎ‍ﺭ‍ﺟ‍‍ﻊ‍ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻫ‍‍ﻨ‍‍ﺎ‍ﻙ‍
‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻋ‍‍ﺎﺀ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺟ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍, ‍ﻭ‍ﻳ‍‍ﺴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻋ‍‍ﺎﺀ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺟ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍, ‍ﻭ‍ﺫ‍ﻟ‍‍ﻚ‍ ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﺭ‍ﻭ‍ﻯ ‍ﺃ‍ﺑ‍‍ﻮ ‍ﻫ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﺮ‍ﺓ – ‍ﺭ‍ﺿ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﻪ‍ -: ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺒ‍‍ﻲ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ – ‍ﻛ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺇ‍ﺫ‍ﺍ ‍ﺭ‍ﻓ‍‍ﺄ ‍ﺇ‍ﻧ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﻧ‍‍ﺎ ‍ﺇ‍ﺫ‍ﺍ ‍ﺗ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺝ‍ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍: ” ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺭ‍ﻙ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻟ‍‍ﻚ‍, ‍ﻭ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺭ‍ﻙ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻚ‍, ‍ﻭ‍ﺟ‍‍ﻤ‍‍ﻊ‍ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺨ‍‍ﻴ‍‍ﺮ “.
‍ﺭ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻩ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﻣ‍‍ﺬ‍ﻱ‍ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍: ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺟ‍‍ﺎﺀ ‍ﻓ‍‍ﻴ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﻘ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﺘ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺝ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ١٠٩١) ‍ﻭ‍ﺃ‍ﺑ‍‍ﻮ ‍ﺩ‍ﺍ‍ﻭ‍ﺩ
(‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍: ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﻘ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﺘ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺝ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ٢١٣٠) ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺑ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﻪ‍ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍: ‍ﺗ‍‍ﻬ‍‍ﻨ‍‍ﺌ‍‍ﺔ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ١٩٠٥).
[‍ﻭ‍ﻣ‍‍ﻌ‍‍ﻨ‍‍ﻰ ‍ﺭ‍ﻓ‍‍ﺄ: ‍ﺩ‍ﻋ‍‍ﺎ ‍ﻟ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺮ‍ﻓ‍‍ﺎﺀ, ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺌ‍‍ﺎ‍ﻡ‍ ‍ﻭ‍ﺟ‍‍ﻤ‍‍ﻊ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻤ‍‍ﻞ‍].
‍ﺝ‍ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍, ‍ﻭ‍ﺇ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﺡ‍ ‍ﻓ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﻀ‍‍ﺮ‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍, ‍ﻭ‍ﻳ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﺐ‍ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺝ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﺘ‍‍ﻤ‍‍ﺎ‍ﻉ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺎ‍ﺱ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍, ‍ﻭ‍ﻳ‍‍ﻜ‍‍ﺮ‍ﻩ‍ ‍ﺇ‍ﺳ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﺭ‍ﻩ‍.
‍ﻛ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﺴ‍‍ﺘ‍‍ﺤ‍‍ﺐ‍ ‍ﺇ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻐ‍‍ﻨ‍‍ﺎﺀ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻄ‍‍ﻴ‍‍ﺐ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺬ‍ﻱ‍ ‍ﻳ‍‍ﺘ‍‍ﻀ‍‍ﻤ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﻌ‍‍ﻨ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻜ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﻢ‍.
‍ﺭ‍ﻭ‍ﻯ ‍ﺍ‍ﺑ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﻪ‍ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍: ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ١٨٩٥) ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﺎ‍ﺋ‍‍ﺸ‍‍ﺔ ‍ﺭ‍ﺿ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﻬ‍‍ﺎ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺖ‍: ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺭ‍ﺳ‍‍ﻮ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ -: ” ‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ
ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﻐ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ” ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍.
‍ﻭ‍ﺭ‍ﻭ‍ﻯ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﻣ‍‍ﺬ‍ﻱ‍ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍: ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺟ‍‍ﺎﺀ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ١٠٨٨) ‍ﻭ‍ﻏ‍‍ﻴ‍‍ﺮ‍ﻩ‍: ‍ﺃ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺒ‍‍ﻲ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ – ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍: ” ‍ﻓ‍‍ﺼ‍‍ﻞ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻡ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﻮ‍ﺕ‍ “.
‍ﻭ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ -: ” ‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻩ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺪ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻓ‍‍ﻮ‍ﻑ‍ “.
‍ﺭ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻩ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﻣ‍‍ﺬ‍ﻱ‍ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﻮ‍ﺿ‍‍ﻊ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺑ‍‍ﻖ‍, ‍ﺭ‍ﻗ‍‍ﻢ‍: ١٠٨٩).
‍ﻭ‍ﻛ‍‍ﺬ‍ﻟ‍‍ﻚ‍ ‍ﻳ‍‍ﺴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺇ‍ﻇ‍‍ﻬ‍‍ﺎ‍ﺭ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺒ‍‍ﻬ‍‍ﺠ‍‍ﺔ, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻬ‍‍ﻮ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﻒ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺒ‍‍ﺮ‍ﻱ‍ﺀ.

الفقه المنهجي على مذهب الامام الشافعي ج ٤ ص ٩٥

٢٣٤٢ – ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﺎ‍ﺋ‍‍ﺸ‍‍ﺔ ‍ﺭ‍ﺿ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﻬ‍‍ﺎ: ‍ﺃ‍ﻧ‍‍ﻬ‍‍ﺎ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺖ‍: ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺭ‍ﺳ‍‍ﻮ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ -: “‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻩ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺪ, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻓ‍‍ﻮ‍ﻑ‍”, ‍ﻏ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﺐ‍.
“‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻋ‍‍ﺎ‍ﺋ‍‍ﺸ‍‍ﺔ ‍ﺃ‍ﻧ‍‍ﻬ‍‍ﺎ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺖ‍: ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺭ‍ﺳ‍‍ﻮ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ -: ‍ﺃ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍” ‍ﺇ‍ﺷ‍‍ﺎ‍ﺭ‍ﺓ ‍ﺑ‍‍ﻪ‍ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﻧ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍, “‍ﻭ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﻩ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺪ”; ‍ﺃ‍ﻱ‍: ‍ﺍ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﻓ‍‍ﻴ‍‍ﻬ‍‍ﺎ; ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻧ‍‍ﻪ‍ ‍ﺇ‍ﺫ‍ﺍ ‍ﺃ‍ﺳ‍‍ﺮ ‍ﺑ‍‍ﻪ‍ ‍ﻓ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻧ‍‍ﺴ‍‍ﺐ‍ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺰ‍ﻧ‍‍ﺎ ‍ﻭ‍ﻭ‍ﻗ‍‍ﻌ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻬ‍‍ﻤ‍‍ﺔ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻐ‍‍ﻴ‍‍ﺒ‍‍ﺔ, “‍ﻭ‍ﺍ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺑ‍‍ﻮ‍ﺍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍”, ‍ﻳ‍‍ﺪ‍ﻝ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺟ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﺯ ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺠ‍‍ﺪ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍.
“‍ﻏ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﺐ‍”.
* * *

٢٣٤٣ – ‍ﻭ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺤ‍‍ﻤ‍‍ﺪ ‍ﺑ‍‍ﻦ‍ ‍ﺣ‍‍ﺎ‍ﻃ‍‍ﺐ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺠ‍‍ﻤ‍‍ﺤ‍‍ﻲ‍, ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺒ‍‍ﻲ‍ – ‍ﺻ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ – ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍: “‍ﻓ‍‍ﺼ‍‍ﻞ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻡ‍: ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﻮ‍ﺕ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍”.
“‍ﻭ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﻣ‍‍ﺤ‍‍ﻤ‍‍ﺪ ‍ﺑ‍‍ﻦ‍ ‍ﺣ‍‍ﺎ‍ﻃ‍‍ﺐ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺠ‍‍ﻤ‍‍ﺤ‍‍ﻲ‍, ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﺒ‍‍ﻲ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻴ‍‍ﻪ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﺓ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺴ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻡ‍ ‍ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍: ‍ﻓ‍‍ﺼ‍‍ﻞ‍ ‍ﻣ‍‍ﺎ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﻡ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﻮ‍ﺕ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍” ‍ﻟ‍‍ﻴ‍‍ﺲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﺩ ‍ﻣ‍‍ﻨ‍‍ﻪ‍: ‍ﺃ‍ﻧ‍‍ﻪ‍ ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﻓ‍‍ﺮ‍ﻕ‍ ‍ﺑ‍‍ﻴ‍‍ﻨ‍‍ﻬ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﺳ‍‍ﻮ‍ﻯ ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻣ‍‍ﺮ, ‍ﻓ‍‍ﺈ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﻕ‍ ‍ﻳ‍‍ﺤ‍‍ﺼ‍‍ﻞ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﻀ‍‍ﻮ‍ﺭ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻬ‍‍ﻮ‍ﺩ ‍ﻋ‍‍ﻨ‍‍ﺪ ‍ﻋ‍‍ﻘ‍‍ﺪ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﺑ‍‍ﻞ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺮ‍ﺍ‍ﺩ: ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﺮ‍ﻏ‍‍ﻴ‍‍ﺐ‍ ‍ﺇ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺃ‍ﻣ‍‍ﺮ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﺑ‍‍ﺤ‍‍ﻴ‍‍ﺚ‍ ‍ﻟ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﺨ‍‍ﻔ‍‍ﻰ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻋ‍‍ﺪ, ‍ﻓ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺴ‍‍ﻨ‍‍ﺔ ‍ﺇ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍ ‍ﺑ‍‍ﻀ‍‍ﺮ‍ﺏ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺪ‍ﻑ‍ ‍ﻭ‍ﺃ‍ﺻ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﺕ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﺎ‍ﺿ‍‍ﺮ‍ﻳ‍‍ﻦ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻬ‍‍ﻨ‍‍ﺌ‍‍ﺔ ‍ﺃ‍ﻭ ‍ﻧ‍‍ﻐ‍‍ﻤ‍‍ﺔ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺇ‍ﻧ‍‍ﺸ‍‍ﺎ‍ﺩ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻌ‍‍ﺮ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺒ‍‍ﺎ‍ﺡ‍, ‍ﻭ‍ﻫ‍‍ﺬ‍ﺍ ‍ﻳ‍‍ﺪ‍ﻝ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻰ ‍ﺟ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﺯ ‍ﺭ‍ﻓ‍‍ﻊ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﺻ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﺕ‍ ‍ﻭ‍ﺇ‍ﻧ‍‍ﺸ‍‍ﺎ‍ﺩ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻌ‍‍ﺮ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺴ‍‍ﺎ‍ﺟ‍‍ﺪ ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻨ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﺡ‍.
شرح المصابيح لابن مالك ج ٣ ص ٥٦٦

Wallahu a’lamu bisshowab..

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout /  Ubah )

Foto Google

You are commenting using your Google account. Logout /  Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout /  Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout /  Ubah )

Connecting to %s